Serwis Internetowy Urzędu Miejskiego w Bytowie

		Imieniny: Anatola, Edyty, Rafała

Urząd Miejski

Aktualności

Gmina Bytów

Kultura-Rozrywka

Inne

Informator

:. Położenie

Gmina Bytów leży w zachodniej części województwa pomorskiego, na terenie powiatu bytowskiego. Siedzibą władz powiatowych jest miasto Bytów.

Gmina Bytów zajmuje powierzchnię 198 km2 (w tym miasto 9 km2), jest gminą miejsko-wiejską, w skład której wchodzi miasto Bytów i 15 sołectw: Dąbie, Gostkowo, Grzmiąca, Mądrzechowo, Mokrzyn, Niezabyszewo, Płotowo, Pomysk Mały, Pomysk Wielki, Rekowo, Rzepnica, Sierżno, Świątkowo, Udorpie i Ząbinowice.

W podziale fizycznogeograficznym gmina Bytów leży we wschodniej części Pojezierza Bytowskiego, pomiędzy dwiema rozległymi równinami - dennomorenową Równiną Polanowską od północy i sandrową Równiną Charzykowską od południa. Ukształtowanie powierzchni jest rezultatem ostatniego zlodowacenia (bałtyckiego), które ustąpiło z Pomorza około 12-13 tys. lat temu. Teren gminy jest usiany pagórkami moreny czołowej, bezodpływowymi zagłębieniami, przecięty doliną rzeki Bytowy (długość rzeki 22,6 km), a od południowego zachodu wyniesiony w postaci Góry Siemierzyckiej (256,4 m n.p.m.). Jest to najwyżej wyniesiona nad poziom morza część Pojezierza Zachodniopomorskiego. Moreny czołowe na trenie gminy Bytów tworzą wał przebiegający z północnego wschodu na południowy zachód, który wyznacza granicę wododziału. Wody powierzchniowe z północnej części gminy spływają w kierunku morza, natomiast z południowej - do dorzecza Wisły.

Gostkowo

Gostkowo leży przy trasie do Lęborka, w odległości 7 km od Bytowa. Ta nazwa miejscowa została utworzona od skrótu przezwiskowego Gostek.
Dzięki odkryciom archeologicznym dowiadujemy się, że okolice Gostkowa zamieszkane były już około 2700 lat temu. Klasycystyczny dwór w Gostkowie z początku XIX wieku

Klasycystyczny dwór w Gostkowie z początku XIX wieku

Odkryto tu 5 cmentarzysk kultury wschodnio- pomorskiej oraz cmentarzysko okresu późnolateńskiego
i wczesnośredniowiecznego. Znaleziono tu kilkaset bogato wyposażonych grobów ciałopalnych (skrzynkowych) i szkieletowych. Pierwsza wzmianka historyczna pochodzi z 1412 roku, kiedy to Gostkowo jako wieś rycerska została lokowana przez Krzyżaków na prawie niemieckim. W 1423 roku burmistrzem Bytowa był niejaki Bartek z Gostkowa. W 1438 roku założone zostały Wielkie i Małe Gostkowo. W 1607 roku książę Franz I oddał je w lenno rodzinom Vitzow (Zitzewitz), Puttkamer i Lubuhn. W 1658 roku mieszkały tu rodziny Pirchów, Puttkamerów, Vitzowów, Schuricków i Zirsonów, a także Jarcke i Palbitzke. Z rodziny Jarcke wywodzi się feldmarszałek Hans David Ludwig hrabia York von Wartenburg (1759 - 1830).
W XVIII wieku znajdowały się tu kuźnia, książęca gospoda i młyn wodny. Po wojnie w Gostkowie działało PGR.

Niezabyszewo

Niezabyszewo - wieś w gminie Bytów nad jeziorem Niezabyszewo. /Damesdorff (1387), Niezabiszewo (1573), Damesdorff alias Niezaprzew (1638), Niezabisewo (1686), od XVIII wieku Niezabyszewo, nazwa została utworzona od nazwy osobowej Niezabysz; niem. Damsdorf./
Owalinica z zachowanym do dziś układem przestrzennym. Wieś kaszubska o dużych tradycjach patriotycznych. Znaleziska skarbów (monet rzymskich) świadczą o bardzo starej metryce wsi. W 1393 roku wymieniana jest parafia p.w. św. Mikołaja. Kościół p.w. św. Mikołaja w Niezabyszewie

Kościół p.w. św. Mikołaja w Niezabyszewie

Niezabyszewo lokowane zostało na prawie chełmińskim w 1398 roku. Wizytowana była w 1409 roku przez Ulricha von Jungingen, który zostawił dwie marki na kielich dla tutejszego kościoła. Z 1438 roku pochodzi wzmianka o młynie, a w 1640 roku wymieniana jest urzędowa cegielnia. Już w średniowieczu Niezabyszewo słynęło z produkcji cegieł i ceramiki użytkowej.

Na przełomie XVI i XVII wieku wieś stanowiła własność domeny książęcej. Znajdowała się tu wtedy cegielnia i tartak. W XVIII wieku została zasiedlona przez kolonistów z Niemiec, ale nie zatraciła kaszubskiego i katolickiego charakteru. W XIX wieku wieś w znacznym stopniu zniszczył pożar. Usytuowanie wsi i układ uległ zmianom, ale zachował się zarys dawnego układu przestrzennego. W czasach kolonizacji fryderycjańskiej Niezabyszewo było dużym ośrodkiem tkactwa, sukiennictwa i hodowli owiec. W połowie XIX wieku z zasiłków rządowych wybudowano tu zbór luterański. W 20-leciu międzywojennym Niezabyszewo było znanym ośrodkiem garncarstwa; oprócz ceramiki użytkowej wypalano tu również kafle i elementy drenarskie. Obecnie tutejsza cegielnia produkuje materiały budowlane w oparciu o miejscowe zasoby surowcowe.

Płotowo

Płotowo - wieś w gminie Bytów, jedna z ostoi Kaszubszczyzny. Płotowo - Muzeum Szkoły Polskiej

Nazwa pierwotna Plattencheim - na część generała pruskiego Fryderyka von Platten. Płotowo zostało założone w II połowie XVIII wieku na mocy rozporządzenia Fryderyka Wielkiego z 1752 roku. Osadźcami byli obcy koloniści. W okresie międzywojennym, dzięki rodzinie Styp-Rekowskich, było enklawą polskości. Działała tu polska szkoła, a w roku 1935 odbyły się pierwsze polskie uroczystości dożynkowe dla całego powiatu bytowskiego. Senior rodu, Jan Styp-Rekowski nazywany był przez Niemców "Polskim Królem". Po wybuchu wojny Styp-Rekowscy zapłacili najwyższą cenę za swoje przywiązanie do polskości. W obozach koncentracyjnych zginęło 2 synów Jana, a on sam po przejściu przez gehennę Dachau zmarł w roku 1942.

Pomysk Wielki

Pomysk Wielki - wieś położona na północny wschód, 7 km od Bytowa, gniazdo szlacheckiego rodu von Pomeiske. Wieś położona przy trasie do Kartuz, wśród morenowych wzniesień i jezior: Jeleń, Stary Staw i Głęboczko. Kościół w Pomysku Wielkim

Pomeisk, Pomisk (1178), "villa Pomisko" (1310), Pomysko (1330), Pomosco, Pomischow (1342), Duże Pomysko (1638), Wielki Pomysk (1651); niem. Gross Pomeiske; jest nazwą topograficzną związaną z nazwą rośliny "pomyk" (z rodziny liliowatych). Natomiast przez niektórych językoznawców nazwa wsi wywodzona jest z języka pruskiego (nie niemieckiego). Wieś istniała już w XIII wieku, powstała na założeniu placowo-ulicowym. W 1310 roku ziemie te zostały nadane przez margrabiego brandenburskiego Waldemara klasztorowi cystersów w Oliwie na odpuszczenie grzechów i jako wynagrodzenie za wyrządzone im szkody. Jednak już w 1381 roku Krzyżacy wykupili część posiadłości opactwa oliwskiego. Ród Pomeiske, który przybył tu z Pomezanii, otrzymał tą wieś z nadania w XIV-tym wieku. Przywileje lokacyjne na prawie chełmińskim wieś otrzymała w roku 1370 i 1379. W XVII wieku rozbudowano gospodarstwo folwarczne i powstała owczarnia, do której włączono gospodarstwo sołtysie. Ciekawostką jest, że tutejsi chłopi w XVII-tym wieku odprowadzali specjalny podatek na "walkę z czarownicami", wykorzystywany w Bytowie do opłacania kata.

Rekowo

Rekowo - wieś letniskowa położona w odległości 11 km na południe od Bytowa pośród wzgórz morenowych i czterech malowniczych jezior, w pobliżu Góra Siemierzycka.
Nazwa wywodzi się z pewnością od raków (kasz. "reki") licznie występujących w okolicznych jeziorach; być może również jest to nazwa dzierżawcza od nazwy osobowej Rak; Rekow (1437), Rakowo (1598), Recow (1618), Rekowo (1686). Kościół w Rekowie

Pierwsza pisemna wzmianka pojawia się w 1437 roku w dokumentach Zakonu Krzyżackiego. W tym czasie stanowiła własność rycerstwa kaszubsko-pomorskiego. Rekowo jako wieś rycerska otrzymało prawo niemieckie i zgodnie z nim było zobowiązane do wystawiania jednego rycerza zbrojnego na każde wezwanie w granicach kraju. Wśród innych świadczeń z 1438 roku na rzecz Zakonu, posiadacze wsi zobowiązani byli do płacenia 1,5 grzywny monety pruskiej oraz dostarczania 8 kur rocznie. Rekowo posiadało w tym czasie 30 łanów, czyli w przybliżeniu 500 ha ziemi uprawnej.
Wieś była gniazdem rodowym kaszubsko-pomorskiej rodziny Rekowskich. Rodzina ta nosiła przydomki szlacheckie, takie jak: Obrach, Darzek lub Darzen, Gącz, Styp, Wantoch, Wrycz lub Wrycza. Pomnik w Rekowie

15 maja 1615 roku książę pomorski Franciszek I nadał rodzinom Styp, Wrycza, Wantoch i Mrożek 30 łanów ziemi i przywilej wolnego rybołówstwa w zamian za świadczenia przy budowach, pełnienie służby w wyprawach, płacenie danin. W 1873 roku powstała tu szkoła katolicka. W drugiej połowie XIX wieku w Rekowie wybudowano kaplicę dla miejscowych ewangelików (obecnie służącą katolikom) oraz budynek szkolny. W 1888 roku postawiono nowy budynek szkoły elementarnej. Ze względu na dużą liczbę dzieci, w latach 1907 - 1908 wybudowano, przy szosie Bytów - Chojnice, drugi budynek szkolny, który stanął w miejscu najstarszego z 1873 roku.
W centrum wsi znajduje się obelisk z napisem "Nie rzucim ziemi skąd nasz ród ...", któy ustawiono po II wojnie swiatowej dla upamiętnienia walk o polskość tych ziem.
W XIX-wiecznej kaplicy znajduje się drewniana figurka św. Antoniego z Padwy.

Sierzno

Sierzno (nazwa używana Sierżno) - wieś w gminie Bytów z doskonale zachowanym planem małej owalnicy, pięknie położona w okolicy dawnej puszczy sierżneńskiej. Sierzno

Po raz pierwszy wzmiankowana w dokumentach jako "villa Syreno" (1303), Scirysn (1387), Seryn (1438), Serin (1560), Sierzno (1686), niem. Zerrin; jest to nazwa topograficzna od nazwy rośliny "sir" proso bagienne. Wieś założona na mocy przywileju lokacyjnego potwierdzonego w dokumencie z 1303 roku. Osadźcami byli mieszczanie gdańscy Janusz i Markwart, którzy za karczunek zostali zwolnieni ze świadczeń na kilka lat. W XIV wieku wieś znajdowała się w posiadaniu biskupa kujawskiego. W 1809 roku domenę zakupił Karol Hoffman. Z Sierżna pochodzi Paul Grawitz, patolog, badacz grzybów trujących, którego imieniem nazwano dwie jednostki chorobowe.

Opracowano na podstawie: J. Ellwart, Powiat bytowski. Przewodnik krajoznawczy, Wyd. Region, Gdynia 2002; A. Świetlicka, E. Wisławska, Słownik historyczny miast i wsi województwa słupskiego. Przewodnik bibliograficzny, Stow. Bibliotekarzy Polskich Okręg Słupski, Słupsk, 1998.

"Nasza Wspólnota"